Người mới bị chấn thương nhiều hơn người thi đấu chuyên nghiệp, và khoảng cách không nhỏ. Một nghiên cứu trên British Journal of Sports Medicine đo được 13,5 ca trên 1.000 người mới mỗi năm, còn ở võ sĩ chuyên nghiệp là 2,79 — gấp khoảng năm lần. Điều quan trọng nhất về chấn thương khi tập boxing nằm ở chỗ đó: rủi ro không phải ở môn võ, mà ở năm đầu tiên của bạn.
Bài này nói rõ nghiên cứu đo được gì, hay đau ở đâu, vì sao mười hai tháng đầu lại là quãng rủi ro nhất, và sáu việc bạn làm được ngay từ buổi đầu. Có một chỗ mình phân biệt luôn từ đầu, vì đây là chỗ hầu hết bài viết về chủ đề này nhập nhằng: chấn thương trong lúc tập và chấn thương trong một trận đấu có luật là hai con số khác nhau hoàn toàn.
1. Nghiên Cứu Đo Được Gì Về Chấn Thương Khi Tập Boxing
Boxing và Muay Thái là môn có va chạm, nên có tỉ lệ chấn thương đo được. Tỉ lệ đó thấp, và cao nhất ở nhóm mới tập. Nghiên cứu trên British Journal of Sports Medicine tính theo ba nhóm trình độ, và kết quả đi ngược với điều nhiều người vẫn nghĩ.
| Trình độ | Số ca mỗi năm trên 1.000 người | Số ca phải nghỉ từ 7 ngày trở lên |
|---|---|---|
| Người mới | 13,5 | 7% |
| Bán chuyên | 2,43 | 4% |
| Chuyên nghiệp | 2,79 | 5,8% |
Đổi dòng đầu sang cách nói dễ hình dung hơn thì ra khoảng 1,4 ca một năm trên 100 người mới. Trong số đó, 7% phải nghỉ từ một tuần trở lên, nghĩa là phần lớn còn lại thuộc loại tập tiếp được chứ không phải dừng hẳn.
Người Mới Tập Boxing Dễ Đau Hơn Cả Người Đi Đấu
Dòng đáng chú ý nhất lại là dòng giữa. Nhóm bán chuyên tập nặng và có đi thi đấu, vậy mà lại ít bị hơn nhóm người mới tập boxing, phần lớn còn chưa đấu bao giờ. Càng có kinh nghiệm thì càng đỡ đau, và điều làm tăng rủi ro chính là chưa có kinh nghiệm. Người mới tập boxing vì thế không cần lo môn này nguy hiểm, mà nên lo cho ba tháng đầu của mình. Bản đầy đủ của nghiên cứu có ở bản lưu truy cập mở nếu bạn muốn xem cách họ làm.
Hai Con Số Không Phải Một
Đây là chỗ hầu hết bài viết về chủ đề này lẫn lộn. Một nghiên cứu theo dõi mười sáu năm ở Victoria, Úc, ghi được 382 ca chấn thương trên 3.481 lượt thi đấu — khoảng 110 ca trên 1.000 lượt. Một khảo sát khác cho thấy 55,4% trong số 195 võ sĩ bị chấn thương ở trận gần nhất.
Đó là số của trận đấu. Hai người đã được huấn luyện, cùng tìm cách thắng một trận có tính điểm, trước mặt khán giả. Những con số ấy gần như không nói gì về một buổi lớp nhóm chiều thứ Ba. Lấy chúng ra để trả lời câu hỏi về chấn thương khi tập boxing là chỗ sai phổ biến nhất. Mẫu số của ba nghiên cứu cũng khác nhau — trên 1.000 người, trên 1.000 lượt đấu, trên 100 phút — nên không cộng bình quân hay quy đổi qua nhau được.
2. Vì Sao Năm Đầu Là Năm Rủi Ro Nhất
Hào hứng đến trước, kỹ thuật đến sau. Khoảng cách giữa hai thứ đó giải thích phần lớn chấn thương khi tập boxing, và nó lộ ra theo ba kiểu trong mấy tháng đầu.
Sức mạnh đi trước kỹ thuật. Một cú đá vào sai vị trí ống chân, hay một cú đấm chạm đích lúc cổ tay đang gập, dồn lực vào chỗ chưa chịu được lực. Động tác trông gần đúng nên chẳng ai gọi bạn lại, rồi cái đau cứ dồn dần qua từng tuần chứ không bung ra ngay trong một buổi.
Cơ thể chưa kịp thích nghi. Xương, gân và mô liên kết thay đổi theo lực tác động, mà việc đó cần vài tháng. Ống chân, khớp bàn tay và cổ tay ở tháng thứ hai chưa phải cùng một thứ với tháng thứ mười hai. Lượng tập mà một học viên tập đều thấy nhẹ thì với người mới tập boxing là quá tải thật.
Chưa phân biệt được đau mỏi với đau bệnh. Đây là kiểu biến chuyện nhỏ thành chuyện dài. Cứ tập tiếp qua một cơn đau nhói, đau khu trú một điểm, đau lệch hẳn một bên vì tưởng mọi cái đau đều bình thường — hai tuần thành hai tháng là từ đó.
3. Tập Boxing Cần Chuẩn Bị Gì Để Đỡ Đau
Câu hỏi tập boxing cần chuẩn bị gì thường được trả lời bằng một danh sách đồ phải mua. Thực tế thì phần quan trọng lại không tốn tiền. Nếu xét riêng góc chấn thương khi tập boxing, tập boxing cần chuẩn bị gì rút lại còn bốn thứ, và ba trong bốn thứ đó bạn đã có sẵn.
Băng đa, quấn mỗi buổi. Băng đa giữ cổ tay và các xương nhỏ ở bàn tay, đúng chỗ mà lỗi đấm của người mới tập boxing hiện ra đầu tiên. RHINO có găng cho mượn nên buổi đầu bạn không cần mua gì cả.
Nước, và một cái khăn. Nghe đơn giản nhưng lớp 19h ở Hà Nội mùa nóng thì đây là thứ người ta hay thiếu nhất.
Một câu nói với HLV trước khi vào buổi. Nếu bạn từng đau vai, đau lưng, đau đầu gối hay đã mổ ở đâu, nói trước một câu. HLV đổi bài được, mà chỉ đổi được khi biết.
Đi sớm mười phút. Khởi động đủ và tập nhẹ một lúc sau khi xong buổi. Khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới là ít nhất 150 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần, mà ba buổi mỗi buổi một tiếng thì đã hơn mức đó. Cơ thể vận động đều thì chịu lực tốt hơn hẳn so với người từ bàn làm việc bước thẳng vào bao cát mỗi tuần hai lần.
4. Sáu Việc Giảm Chấn Thương, Không Việc Nào Tốn Tiền
Không có gì lạ trong danh sách này. Phòng chấn thương khi tập boxing cho người mới chủ yếu là chuyện lượng tập, thứ tự học, và thái độ thật với cơn đau.
Để kỹ thuật đi trước lực. Đánh nhẹ mà chạm đúng trong một tháng thì sau đó mới đánh mạnh được mà không phải trả giá. Làm ngược lại là cách tự gây chấn thương khi tập boxing phổ biến nhất.
Tăng lượng tập từ từ, và coi xương cũng cần nghỉ. Ống chân thích nghi nhờ chịu lực vừa phải, lặp lại, có nghỉ giữa các buổi. Không phải nhờ bị đánh cho chai.
Đừng đá vào cây, cột hay tường. Cách này được truyền tai nhau nhiều mà lại sai. Đá vào vật cứng không chuyển động thì nguy cơ nứt xương và tổn thương phần mềm cao hơn, chứ không làm xương chắc thêm. Không HLV nào đáng để bạn theo học lại bắt bạn làm thế. Bao cát có độ lún; cột đèn thì không.
Đau chỗ nào thì nói chỗ đó. HLV đổi bài, sửa động tác hay cho bạn sang bài khác được. Cái họ không làm được là xử lý một cơn đau mà họ không biết. Đây là việc chẳng tốn gì mà người ta bỏ qua nhiều nhất.
Đừng so lượng tập với người tập lâu hơn. Người bên cạnh bạn có thể đã tập hai năm. Cùng một bài, với họ là bình thường, với bạn là quá tải.
Nghỉ một buổi khi thấy chưa ổn. Nghỉ một buổi rồi tập tiếp mười một buổi trong tháng vẫn hơn tập buổi đó rồi nghỉ ba tuần.
5. Chấn Thương Cổ Tay Khi Tập Boxing — Vị Trí Mà Người Mới Hay Bỏ Qua
Trong các câu người Việt hay tìm về chủ đề này, cổ tay xuất hiện nhiều hơn hẳn. Điều đó hợp lý: boxing đấm nhiều hơn đá, và cổ tay là khớp nhỏ đang phải truyền lực từ cả cơ thể vào một diện tiếp xúc bé.
Chấn thương cổ tay khi tập boxing ở người mới thường đến từ ba chỗ:
- Cổ tay gập lúc chạm đích. Nắm tay, cẳng tay và cổ tay phải thành một đường thẳng.
Lệch đi là lực dồn vào khớp thay vì đi qua nó.
- Băng đa quấn lỏng, hoặc không quấn. Khớp không được giữ thì mọi lỗi còn lại nặng thêm.
- Đấm vào đích ở góc chéo thay vì đấm thẳng vào mặt đích. Việc này hay xảy ra khi người
đỡ đích và người đấm chưa quen nhau.
Cả ba đều là chuyện kỹ thuật và đều sửa được trong buổi tập. Đó cũng là lý do lớp đông người thì khó hơn: HLV phải nhìn thấy cổ tay bạn lúc nó gập mới sửa được. Nói cách khác, chấn thương cổ tay khi tập boxing gần như luôn là lỗi động tác chứ không phải chuyện may rủi, nên nó cũng là loại phòng được rõ ràng nhất.
Muốn thử một buổi trước khi quyết định?
Tập lẻ 300.000đ, không cần đặt trước, có găng cho mượn. Lớp nhóm có 6 khung giờ mỗi tuần ở Quảng An, Tây Hồ.
6. Cách Tổ Chức Lớp Ảnh Hưởng Tới Rủi Ro Của Bạn
Phần này thì nghiên cứu không trả lời được, vì nó phụ thuộc vào từng phòng tập chạy buổi ra sao. Ba điểm sau về lịch lớp nhóm của RHINO đều đã có trên trang, và cả ba đều liên quan trực tiếp tới chấn thương khi tập boxing.
Lớp nhóm chỉ có Combat Fit. Sáu khung giờ: 11h–12h thứ Ba, thứ Năm, thứ Bảy; 19h–20h thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu. Hai nhánh song song, mỗi nhánh ba buổi, nên thẻ tháng quy ra ba buổi một tuần. Chủ nhật không có lớp nhóm.
Lớp nhóm tối đa sáu người. Sáu học viên một HLV thì động tác sai được sửa ngay trong buổi đó, không phải ba tuần sau. Với người mới tập boxing, đây là chuyện an toàn trước khi là chuyện học nhanh.
Combat Fit không có đấu tập. Va chạm với người khác và thi đấu có luật mới là chỗ sinh ra tỉ lệ chấn thương đầu và mặt ở mục 1. Một lớp thể lực và kỹ thuật thì không đưa bạn vào đó, nên chấn thương khi tập boxing của học viên mới nằm ở chân và tay, không ở đầu.
Ba buổi một tuần cũng đúng bằng tần suất trong nghiên cứu 13 tuần tập Muay Thai ở những phụ nữ chưa từng tập, và nghiên cứu đó thấy thể lực cải thiện ở cả mức hai và ba buổi mỗi tuần. Ý không phải là tập càng nhiều càng tốt. Ý là một lịch tập vừa sức, giữ được đều, mới cho cơ thể kịp thích nghi.
Chỗ Này Là Việc Của Bác Sĩ, Không Phải Của HLV
Mình dạy tập, mình không chẩn đoán. Nói rõ vì khi tìm về chấn thương khi tập boxing, người ta thường hỏi luôn bao lâu thì khỏi, chữa thế nào, có nên chườm đá, có nên dán cao. Bốn câu đó đều là câu của bác sĩ. Trên mạng có rất nhiều câu trả lời cho chúng và mình sẽ không thêm một câu nữa, vì đoán sai ở chỗ này thì người đọc lãnh.
Còn đây là những dấu hiệu nên đi khám thay vì tập tiếp: đau nhói chứ không phải đau mỏi; đau khu trú một điểm bạn chỉ được bằng đầu ngón tay; sáng hôm sau đau hơn tối hôm trước; hoặc đau lệch hẳn một bên mà không có cú va nào giải thích. Sưng không xẹp, khớp bị khoá hoặc khuỵu, cũng vậy. Riêng va đập vào đầu kèm theo đau đầu, buồn nôn, lú lẫn hay mất một khoảng nhớ thì không thuộc loại chờ xem sao.
Con số 7% người mới tập boxing phải nghỉ từ bảy ngày trở lên trong nghiên cứu BJSM là cách hiểu đúng ở đây. Phần lớn rồi cũng khỏi. Số ít không khỏi thường là số đã bị bỏ qua từ sớm.
Câu Hỏi Hay Gặp
Tập boxing có nguy hiểm cho người chưa tập gì bao giờ không? Đây là môn có va chạm và có tỉ lệ chấn thương đo được, trong đó nhóm người mới tập boxing cao nhất trong ba nhóm mà nghiên cứu BJSM xét — 13,5 ca trên 1.000 người một năm. Quy ra thì khoảng 1,4 ca trên 100 người mới tập boxing mỗi năm, và phần lớn là bầm, mỏi, giãn cơ chứ không phải thứ làm bạn phải dừng tập.
Buổi đầu tiên có bị đau không? Đau mỏi thì gần như chắc chắn, chấn thương thì rất khó xảy ra trong một lớp thiên về thể lực và kỹ thuật. Tuần đầu người ta hay kể nhất là ê ống chân và mỏi toàn thân, cả hai đều là cơ thể đang phản ứng với lực lạ.
Người mới tập boxing có cần mua găng và băng đa ngay không? Không. RHINO có găng cho mượn nên buổi đầu bạn đến tay không cũng được. Băng đa thì quan trọng hơn nhiều người nghĩ, vì cổ tay và bàn tay là chỗ lỗi đấm hiện ra trước — nhờ HLV xem lại cách quấn thay vì tự đoán.
Ống chân bao lâu thì hết ê? Cái này tuỳ người, ai đưa ra một con số cố định là đang đoán. Chỗ giống nhau là cơ chế: ống chân thích nghi nhờ chịu lực vừa phải, lặp lại, có nghỉ giữa các buổi. Ê mà mỗi buổi một nhẹ dần là bình thường; đau một điểm cố định mà mỗi ngày một nặng thì không, và đó là câu của bác sĩ.
Bắt đầu đấu tập thì rủi ro có khác không? Khác nhiều. Đó đúng là lúc các con số về đầu và mặt trong nghiên cứu thi đấu bắt đầu áp dụng cho bạn. Nhưng đấu tập là việc bạn cùng HLV quyết định sau nhiều tháng tập, chứ không phải thứ lớp nhóm đẩy vào bạn.
Trẻ em tập thì sao? Câu khác, câu trả lời cũng khác, mình viết riêng ở võ thuật cho trẻ em Hà Nội, kèm cả phần nghiên cứu chứng minh được gì và chưa chứng minh được gì.
Bắt Đầu Thế Nào
Nếu bạn đang cân nhắc có nên tập, thì mấy con số về chấn thương khi tập boxing không nên là thứ giữ bạn lại — nhưng nên là thứ quyết định cách bạn bắt đầu. Tăng lượng từ từ, để kỹ thuật đi trước lực, quấn băng đa, và đau chỗ nào thì nói chỗ đó. Người đi qua năm đầu mà không mất buổi nào thường là người đã đi chậm rãi trong ba tháng đầu.
Bảng giá đầy đủ có ở giá tập muay thai Hà Nội, còn nếu bạn muốn biết một buổi đầu diễn ra thế nào thì bài tập muay thai cho nữ Hà Nội kể lại theo từng phần của buổi tập, đọc được cho cả nam và nữ.
RHINO Thai Boxing Gym ở 87 ngõ 50 Đặng Thai Mai, Quảng An, Tây Hồ, Hà Nội. Nếu bạn từng có chấn thương cũ và muốn hỏi trước khi đăng ký, gọi 091 2000 979 — một cuộc gọi vẫn chắc hơn là tự suy từ một bài viết.
